เมื่อเอ่ยถึงขนมจ่ามงกุฎ หลายคนคงจะนึกถึง ขนมสีทองที่มีลักษณะคล้ายมงกุฎ มียอดที่ปิดทองสวยงาม และมีแผ่นแป้งรอง อันที่จริง ขนมมีชื่อว่า “ดาราทอง” หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ทองเอกกระจัง” ซึ่งมีผู้คิดค้นขนมชนิดนี้ขึ้นในสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี

ส่วนขนมจ่ามงกุฎ แบบดั้งเดิมนั้น มีชื่อปรากฏในกาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวาน ในสมัยรัชกาลที่ 2 ความว่า

                                            ช่อม่วงเหมาะมีรส              หอมปรากฏกลโกสุม
                                          คิดสีสไบคลุม                      หุ้มห่อม่วงดวงพุดตาน

                                             ฝอยทองเป็นยองใย          เหมือนเส้นไหมไข่ของหวาน
                                          คิดความยามเยาวมาลย์        เย็บชุนใช้ไหมทองจีน


ขนมจ่ามงกุฎมีส่วนประกอบหลัก คือ แป้งข้าวเหนียว กะทิ น้ำใบเตย น้ำตาลทราย เมล็ดแตงโมกระเทาะเปลือก ซึ่งในปัจจุบันหาทานได้ยาก เนื่องจากขั้นตอนและการทำที่ใช้เวลานาน เราตามไปดูวิธีการทำขนมจ่ามงกุฎกันดีกว่าค่ะ

ส่วนผสมจ่ามงกุฎ

วิธีการทำขนมจ่ามงกุฎ

เม็ดแตง
1. เมล็ดแตงโม
2. น้ำตาลทราย 1 ถ้วย น้ำ 1/4 ส่วน
3. น้ำ 1/4 ถ้วย

เม็ดแตง
1. เตรียมน้ำเชื่อม ตั้งหม้อเติมน้ำและน้ำตาล คนเล็กน้อย ตั้งไฟรอให้เดือด 5 นาที โดยไม่คน แล้วเทใสชาม แล้วพักไว้ให้พออุ่น
2. ติดเตาถ่าน 2 – 3 ก้อน หรือเตาแก๊สไฟเบาสุด
3. นำเม็ดแตงโมใส่ใรกะทะทอง ตั้งไฟ กวาดไปมาคั่วให้เม็ดแตงสุก ประมาณ 30 นาที
4. ปลายนิ้วจุ่มในน้ำเชื่อมพอเคลือบนิ้ว (หากชุ่มเกินไปสะบัดมือออก เพราะจะกลายเป็นเหมือนการเคลือบน้ำตาลเม็ดแตง)กวาดไปมากับเม็ดแตงในกะทะ
5. อีกมือจับกะทะให้ตั้งเอียงไว้ คอยสังเกต เมื่อเม็ดแตงแห้ง ให้เอามือจุ่มน้ำเชื่อม กวาดเม็ดแตง
– ถ้ากะทะร้อนเกินไป ให้กลับด้านกะทะ เปลี่ยนเป็นด้านก้นกะทะ
– เมื่อก้นกะทะเลอะมีเศษน้ำตาลเกาะ ใช้ผ้าชุ่มน้ำหมาดๆ เช็ดให้แห้ง เช็ดให้สะอาดทั่วกระทะ
– เมื่อก้นกะทะแห้ง กะทะจะลื่น ทำให้กวาดเม้ดแตงได้
6. กวาดเม็ดแตงไปเรื่อยๆ ซ้ำไปซ้ำมา ใช้เวลากวาดประมาณ 2 1/2 – 3 ชั่วโมง จนเม็ดแตงขึ้นหนาม
7. เก็บเม็ดแตงใส่ถุงไว้ ส่วนน้ำเชื่อมเก็บไว้เพื่อใช้เป็นกาวในการประกอบขนม

ตัวมงกุฎ
1. แป้งสาลี บัวแดง 1/2 ถ้วย
2. น้ำตาลทราย 3/4 ถ้วย
3. ไข่ไก่ 6 ฟอง (ไข่แดง) + กะทิ 1/2 ถ้วย ตีรวมกัน
4. กะทิ (กะทิกล่อง 3/4 ถ้วย + น้ำ 1 ถ้วย) 1 ถ้วย

ตัวมงกุฎ
1. เตรียมชามใบใหญ่ ใสแป้งสาลี น้ำตาล ค่อยๆ ใส่กะทิ 1/2 ถ้วย ใช้พายางคนให้เข้ากัน ให้น้ำตาลละลาย
2. ใส่ไข่แดงที่ผสมกะทิ 1/2 ถ้วย คนให้เข้ากัน แล้วกรองด้วยผ้าขาวบาง เทใส่กะทะทอง
3. คนแป้งในกะทะแล้วนำขึ้นตั้งไฟอ่อนที่สุด กวนช้าๆ เป้นวงกลม จนส่วนผสมเริ่มข้น แล้วกวนแบบชักขึ้นชักลงช้าๆ
4. กวนขนมไปเรื่อย หากกะทะร้อนอยู่ ให้ยกลงตั้งผ้าเปียก คนไปเรื่อยๆ จนกะทะเริ่มเย็นลง
5. ยกกะทิขึ้นตั้งไฟใหม่ แล้วทำวนแบบนี้ไปเรื่อยๆ 1 ชั่วโมงครึ่ง ดูแป้งข้นเหนียว แล้วยกลงจากเตาพักไว้

ฐานมงกุฎ
1. แป้งสาลี 1/2 ถ้วย
2. ไข่ไก่ (แยกไข่แดง) 1 ฟอง
3. น้ำ 1 ช้อนดต๊ะ
4. น้ำเชื่อมข้น (กาว) ถ้วยตะไล

ฐานมงกุฎ
1. เตรียมอ่างใส่แป้งสาลี ใส่ไข่แดงที่ผสมกับน้ำ ค่อยๆ เทลงไป อย่าให้เหลวเกินไป (เหลวเกินไป เติมแป้งเพิ่ม)
2. นวดเคล้าพอเป็นก้อน คลึงบนกระดานให้เป้นแผ่นหนา 0.1 เซนติเมตร
3. ใช้พิมพ์กด วางใส่ในก้นถ้วยตะไล ใช้ไม้จิ้มฟันเจาะให้เป็นรู แล้วนำเข้าอบ ที่ 350 องศาเซลเซียส คอยดูให้เหลืองกรอบ

การประกอบขนม
1. เตรียมฐานที่อบสุกแล้ว นำเม็ดแตงขนาดเท่าๆ กัน ติดรอบฐานด้วยน้ำเชื่อม (6 – 9 เม็ด) ทิ้งให้แห้ง
2. ตัวมงกุฎปั้นเป็นก้อนกลม กะขนาดให้พอวางบนฐาน แล้วใช้สันมีดคว้านบั้ง (คล้ายเครื่องหมายดอกจัน) ทำให้เป็น 6 กลีบ
3. ปั้นแป้งอีกส่วน เป็นวงกลมเล็ก เพื่อติดตรงกลางเป็นยอด
4. ใช้ปลายมีดเขี่ยทองคำเปลว ติดตรงกลางส่วนยอด นำไปวางใส่จานแล้วนำไปอบควันเทียน ด้วยลังถึง เพื่อเพิ่มกลิ่นหอมของขนมจ่ามงกุฎ